مسابقه ملی شیمی یادگار | دانشگاه آزاد اسلامی واحد یادگار امام خمینی (ره) شهرری

---

مشخصات ایده

• عنوان: ارائه فرمولاسیون جدید برای تهیه شامپوهای گیاهی با استفاده از عصاره برگ درخت کاری
• نویسندگان: اشرف السادات شاه ولایتی (استادیار) و الناز ثریایی شهمیری (دانشجو)
• دانشگاه: دانشگاه آزاد اسلامی واحد یادگار امام خمینی (ره) شهرری
• ارتباط: avelayati@yahoo.com

 

---

چکیده ایده

با توجه به تأثیرات منفی ترکیبات مصنوعی بر روی پوست و مو، در این پژوهش فرمولاسیون جدیدی برای تهیه شامپوهای گیاهی با استفاده از عصاره برگ درخت کاری (به عنوان عامل کف‌کننده) ارائه شده است. در این ترکیب:

• اسید سیتریک: اصلاح‌کننده ویسکوزیته و تنظیم‌کننده pH.
• گلیسیرین: عامل نرم‌کننده و حالت‌دهنده
• HPMC (هیدروکسی پروپیل متیل سلولز): عامل ضخیم‌کننده مو
• ویتامین E: افزایش لطافت پوست و مو

این تحقیق در مقیاس آزمایشگاهی انجام شده و پارامترهایی نظیر pH، تشکیل کف، ویسکوزیته و قابلیت پاک‌کنندگی آن با موفقیت ارزیابی شده است.

واژگان کلیدی: شامپوی گیاهی، برگ درخت کاری، فرمولاسیون، ویتامین E.

 

---

 

مقدمه و ضرورت طرح

در سال‌های اخیر، مشکلاتی نظیر تحریک پوست سر و ریزش مو ناشی از شامپوهای شیمیایی، توجه مصرف‌کنندگان را به سمت محصولات گیاهی جلب کرده است. برگ درخت کاری قرن‌هاست که در طب سنتی به عنوان محرک رشد مو شناخته می‌شود. هدف این طرح، بهره‌گیری از خواص بتاکاروتن موجود در این گیاه برای تولید محصولی ایمن و کارآمد است.

 

---

 

مواد و روش تحقیق

عصاره‌گیری از برگ‌های خشک درخت کاری با استفاده از سیستم سوکسله و حلال استون در دمای ۶۰ درجه سانتی‌گراد انجام شد. فرآیند خالص‌سازی و کریستالیزاسیون مجدد برای دستیابی به بتاکاروتن خالص صورت گرفت و نمونه نهایی توسط دستگاه HPLC آنالیز گردید.

---

 

بررسی فرمولاسیون‌های ارائه شده

در این تحقیق، سه فرمولاسیون مختلف مورد آزمایش قرار گرفت:

 

جدول ۱: اجزای تشکیل‌دهنده فرمولاسیون‌های شامپو

اجزاء	فرمولاسیون ۱	فرمولاسیون ۲	فرمولاسیون ۳
عصاره گیاه	۱۰ ml	۱۰ ml	۱۰ ml
عصاره ریتا	۱۵ ml	۱۰ ml	۵ ml
اسید سیتریک	۰/۰۸ g	۰/۰۶ g	۰/۰۳ g
HPMC	۰/۱ g	۰/۰۸ g	۰/۰۶ g
متیل پارابن	۰/۱۶ g	۰/۱۶ g	۰/۱۶ g
ویتامین E	۰/۱۵ g	۰/۱۵ g	۰/۰۵ g
آب	۳۰ ml	۳۰ ml	۳۰ ml

---

 

نتایج و ارزیابی فیزیکوشیمیایی

شامپوی تولید شده دارای ظاهری مات و قهوه‌ای با بوی مطبوع و قدرت کف‌کنندگی مناسب بود. نتایج آزمایشات در جدول زیر خلاصه شده است:

جدول ۲: نتایج تست‌های کنترل کیفیت:

نمونه	کشش سطحی	ویسکوزیته	pH
فرمولاسیون ۱	۴۱/۵۳	4248	۶/۱۰
فرمولاسیون ۲	۴۲/۱۰	2510	۶/۲۲
فرمولاسیون ۳	۴۲/۳۱	2100	۶/۸۰

---

 

نتیجه‌گیری نهایی

نتایج نشان داد که تمامی ترکیبات مورد استفاده در این فرمولاسیون نسبت به نمونه‌های تجاری و مصنوعی ایمن‌تر بوده و خاصیت شویندگی آن حتی بهتر از برخی نمونه‌های غیرگیاهی ارزیابی شده است. این طرح پتانسیل بالایی برای تجاری‌سازی در حوزه محصولات مراقبت از مو دارد.